Özet
Bu makale, Erving Goffman’ın damga teorisi çerçevesinde, TRT Tabii platformunda yayımlanan Gassal dizisini sosyolojik bir perspektifle analiz etmektedir. Çalışma, ölümle doğrudan ilişkili bir meslek olan gassallığın modern toplumda nasıl damgalandığını ve bu damgalanma sürecinin bireyin toplumsal konumunu, sosyal ilişkilerini ve öznel deneyimlerini nasıl şekillendirdiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Modern toplumda ölümün giderek görünmezleştirilmesi ve ölümle ilişkili mesleklerin sembolik olarak itibarsızlaştırılması eğilimi, dizinin başkarakteri Baki ile kadın gassal Nihan’ın deneyimleri üzerinden ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışma, damgalanmış bir mesleki kimliğin bireyin gündelik yaşam pratikleri, sosyal etkileşimleri ve kimlik inşa süreçleri üzerindeki etkilerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitel içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilen araştırma, mesleki damgalanmanın psiko-sosyal yansımalarını yalnızlık, sosyal izolasyon ve toplumsal dışlanma bağlamında değerlendirmektedir. Bununla birlikte, damgalı bireylerin benzer deneyimlere sahip kişilerle kurdukları dayanışma ilişkileri ve bu ilişkilerin kimlik oluşumundaki rolü de analiz kapsamına dâhil edilmektedir. Bu çalışma, ölüm sosyolojisi ile damga teorisini medya temsilleri üzerinden bir araya getirerek, modern toplumda ölümle ilişkili mesleklerin toplumsal anlamını ve bu meslekleri icra eden bireylerin deneyimlerini çok boyutlu bir perspektiften ele almak suretiyle literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça Göster
- Ariès, P. (1976). Western attitudes toward Death: From the Middle Ages to the Present. Marion Boyars Publishers Ltd.
- Baran, I. (2025). Damga ve sürekli yabancılık: Almanya Türk toplumu örneği. Eskiyeni, (56), Article 56. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1601323
- Bauman, Z. (2018). Ölümlülük, ölümsüzlük ve diğer hayat stratejileri (N. Demirdöven, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
- Bayraktar, M. M. (2025). Popüler kültür ve din eğitimi: Gassal dizisinin değerler eğitimi açısından analizi. İçinde E. vd. Fatiş (Ed.), 6. Uluslararası Boğaziçi Bilimsel Araştırmalar Kongresi (ss. 885-889). International Science and Art Research Center.
- Doğan, Z. N. (2025, Şubat 15). The Imam’dan Gassal’e bir var olma hikâyesi. Günce Sinema. https://guncesinema.com/the-imamdan-gassale-bir-var-olma-hikayesi/
- Elias, N. (1985). The loneliness of the dying. The Continuum International Publishing Group Inc.
- Erbuğ, E. (2021). Ölüm sosyolojisi: Geleneksel ve modern toplumda ölümün toplumsal anlamları. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, (8), Article 8. https://doi.org/10.48131/jscs.1005591
- Goffman, E. (2014). Damga örselenmiş kimliğin idare edilişi üzerine notlar. Heretik.
- Göle, N. (2003). The voluntary adoption of Islamic stigma symbols. Social Research, 70(3), 809-828.
- Hatzenbuehler, M. L. (2016). Structural stigma: Research evidence and implications for psychological science. American Psychologist, 71(8), 742-751. https://doi.org/10.1037/amp0000068
- Kan, M. (2025). Travmatik olayların bireysel ve toplumsal belleğe etkisi: “Gassal” dizisi perspektifi. İnteraktif Bilim: Disiplinlerarası Araştırma ve İncelemeler Dergisi, 5, 612-650. https://doi.org/10.61749/JIRAS-16.612-650
- Kaplan, F. (2025). Bir gündelik hayat sosyolojisi analizi: “Gassal” dizi filmi örneği. Erciyes Akademi, 39(2), Article 2. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1639470
- Kellehear, A. (2007). A social history of dying. Cambridge University Press.
- Link, B. G., & Phelan, J. (2014). Stigma power. Social Science & Medicine, Structural Stigma and Population Health, 103, 24-32. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2013.07.035
- Özdemir, F. Z. (2025). Ölümün yalnızlaşması: Felsefe, toplum ve “Gassal”. Kriter Dergi. https://kriterdergi.com/dosya-toplum/olumun-yalnizlasmasi-felsefe-toplum-ve-gassal
- Özmen, S., & Erdem, R. (2018). Damgalamanın kavramsal çerçevesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), Article 1.
- Palabıyık, A. (2024, Aralık 30). İyi ölebilmenin toplumsal fragmanı: Gassal. türkiyearaştırmaları.org. https://www.turkiyearastirmalari.org/2024/12/30/yayinlar/analiz/iyi-olebilmenin-toplumsal-fragmani-gassal/
- Sağır, A. (2014). Ölüm sosyolojisi. Pheonix Yayınevi.
- Slattery, M. (2014). Sosyolojide temel fikirler (Ü. Tatlıcan & G. Demiriz, Ed.). Sentez Yayıncılık.
- Walter, T. (1994). The revival of death. Routledge.
- Yıldırım, R. (2025). Ölüm eğitimi perspektifinden “Gassal” dizisi: ölümün ve yas sürecinin popüler kültürde temsili. Trabzon İlahiyat Dergisi, 12(1), Article 1. https://doi.org/10.33718/tid.1648371
Tam Metin
pdf_available